SIMBI & MARABA: Hibutswe Abatutsi biswe muri Jenoside muri iyi mirenge.

Ku rwibutso rwa Jenoside yakorewe Abatutsi rwa Simbi hibutswe ku nshuro ya 29 Jenode yakorewe Abatutsi mu mirenge ya Simbi na Maraba, hanashyingurwa mu cyubahiro imibiri 15 y’Abatutsi bishwe muri Jenoside.

Ni igikorwa cyabaye kuwa 18 Mata 2023, cyitabirwa n’abayobozi mu nzego zitandukanye zirimo bamwe mu bagize Inteko ishinga amategeko n’abandi bayobozi mu nzego zitandukanye.

Hon. Mutashya, mu kiganiro cy’amateka yasobanuye uko Abanyarwanda bari babanye neza mbere y’Abakoloni. Yasobanuye uko ivangura n’ingengabitekerezo ya Jenoside byazanywe n’abakoloni. Yanagaragaje ingaruka z’ayo macakubiri yaganishije kuri Jenoside yakorewe Abatutsi.

Muri iki kiganiro, Hon. Mutashya yahaye impanuro urubyiruko ziganisha ku kwirinda inyigisho mbi. Agize ati: “Ivanguramoko, ivangurakarere, itoteza […] izo nyigisho mujye muzanga n’iyo zaba zivuye ku babyeyi banyu […] Mushyire imbere inyigisho zo kubaka igihugu… Mwirinde kubiba inzangano hagati yanyu [...] Twese hamwe turwanye inyigisho mbi aho zaba zituruka aho ari ho hose.” Yasoje ikiganiro ashima ingabo za RPF zahagaritse Jenoside.

Perezida wa Ibuka mu Karere ka Huye SIBOYINTORE Theodat, mu butumwa bwe yahamagariye Abanyarwanda kubibba urukundo. Ati: “Buri wese abere undi icyomoro gikwiye, abababaye tubamenye. Twongere tubibe urukundo muri twe dukundane uko bikwiye […] Abarokotse Jenoside tubamenye duhereye ku babaye kurusha abandi […]”.

Yahumurije abagifite ibikomere bibazitiye byaba ku mubiri cyangwa ku mutima, ko badakwiye kwiheba. Yasabye abazi ahakiri imibiri y’abishwe muri Jenoside yakorewe Abatutsi batarashyingurwa mu cyubahiro, ko batanga amakuru kugira ngo bashyingurwe mu nzibutso.

Umuyobozi w’Akarere ka Huye SEBUTEGE Ange yagaragaje ko kwibuka ari inshingano z’Abanyarwanda bose. Yavuze ko ari ngombwa kuganira ku mateka y’Igihugu kuko ayo mateka avomwamo amasomo yo kutazasubira mu bibi byaranze Igihugu cyane cyane Jenoside n’ingengabitekerezo yayo.

Hon. Winifrida Niyitegeka, umushyitsi mukuru, yavuze ko Abanyarwanda, binyuze mu itegeko nshinga, biyemeje ko Jenoside itazongera kuba ukundi. Ati: “Turazirikana ko Abanyarwanda twiyemeje ko Jenoside itazongera kuba ukundi tunabishyira mu itegeko nshinga […] Itegeko nshinga rihamya ko umuntu ari umunyagitinyiro. Ibyapyinagazaga bamwe bigashyira imbere abandi nta mwanya bigifite mu gihugu, ubu Abanyarwanda bose barahabwa amahirwe angana.” 

Hon. Niyitegeka yashimiye abacitse ku icumu mu kubanira neza buri wese ndetse n’ababahemukiye muri Jenoside. Ati: “Dukomeze dukumire ingengabitekerezo ya Jenoside aho yagaragara hose haba mu magambo cyangwa mu bikorwa”.

Hon. Niyitegeka yahamagariye buri wese kuba ku rugamba rwo kubaka Igihugu. Yibukije urubyiruko kubaka Igihugu kibereye abagituye n’abakigenda. Ababyeyi yabasabye gutoza abana icyiza kizabaherekeza mu mibereho yabo,no gusigasira ibyagezweho himakazwa gahunda ya Ndi Umunyarwanda.

Igikorwa cyo kwibuka ku nshuro ya 29 Jenoside yakorewe Abatutsi mu mirenge ya Simbi na Maraba cyasojwe no gushyingura mu cyubahiro imibiri 15 yabonetse no gushyira indabo ku rwibutso mu rwego rwo guha icyubahiro imibiri irenga 40,000 ishyinguye mu rwibutso.